[Filipino] Netpbm

Itong home page na ito ay para sa Netpbm.

Tungkol sa Netpbm

Ang Netpbm ay isang toolkit para sa pagmanipula ng mga grapikong mga imahe at kumbersyon ng imahe sa pagitan ng iba’t-ibang klase ng pormat. Mayroong 300 magkakaibang kagamitan sa loob ng package kasama ang mga pangkumbersyon (converter) para sa 100 iba’t-ibang grapikong pormat. Mga halimbawa sa mga tinutukoy naming uri ng pagmamanipula ng imahe ay ang: Pagpapaliit sa laki ng imahe ng halos 10%; Ang pagputol sa itaas na kalahati ng isang imahe; ang paggawa ng imaheng magkapareho ang itsura na magkatabi (mirror image); Paggawa ng sekwensya ng imahe na naglalaho mula sa isang imahe papunta sa isa.

Para sa mga detalye, tumigin sa manwal para sa manggagamit.

Ang package na ito’y ginawa para madaling ilipat-lipat (portable) sa iba’t-ibang plataporma. Nasubukan ito ng kahit na isang beses sa iba’t-ibang Unix-based na mga sistema, Windows, Mac OS X, VMS at Amiga OS. Ang tagapagpanatili ay ginagamit at ginagawa ito sa sistemang para sa Linux.

Ang layunin ng Netpbm ay ang maging kaisa-isang pagkukuhanan ng lahat ng primitibong mga utility pang grapiko, mas lalo na sa mga pang-kumbersyon, na kakailanganin ng isang tao. Kaya kung may alam kayong libreng nababahaging software na kahilera nito na hindi pa kasama dito, magawang sabihin ito sa tagapagpanatili ng Netbpm upang maidagdag ito sa susunod na paglabas.

Ang Netpbm ay hindi naglalaman ng gamit na pang-interaktibo at wala itong grapikong interface. Ang mga programa ay naipalalabas gamit ang isang shell command, pero ang karamihan ay nakatuon na magamit ng pangkalooban ng programa.

Pagkuha ng Netpbm

Tingnan sa Pagkuha ng Netpbm.

Paggawa at Pag-install

Ang mga instruksyon sa paggawa at pag-install ng Netpbm ay nasa Netpbm source tree sa file doc/INSTALL.

Suporta

Walang mailing list o sistemang pang-track (tracking system) para sa mga sumbong tungkol sa pagloloko ng programa at para sa mga paghingi ng tulong. Magpadala na lamang ng email sa tagapagpanatili na si Bryan Henderson sa bryanh@giraffe-data.com. Si Bryan ay madaliang sumagot at maasahan rin.

Pakitingnan sa change history para sa mga iyong kasalukuyang bersyon upang makita kung naiayos na ang nakita mong problema sa programa. Gamitin ang –version na opsyon para sa karamihan ng programa ng Netbpm upang malaman kung anong bersyon ay kasalukuyang ginagamit.

Wala ring bug tracking na sistema dahil wala naman masyadong mga reklamo tungkol sa pagloloko ng programa upang maging ito’y maging kapaki-pakinabang. Mabilis ang pagsagot ng tagapagpanatili sa bawat email tungkol sa problema sa programa.

Tandaan na walang problema ang nareporta na hindi nakalista sa change history. Tuwing may naiuulat na problema tungkol sa programa, ilang araw lang ang lilipas bago ang pagpapalabas ng bagong bersyon upang maayos ito (o isang pagbabago sa dokumento na nagsasabi na hindi ito isang bug).

Pagbubuo

Ang Netpbm ay pinananatili at ipinamamahagi gamit ang isang Sourceforge na proyekto.

Mga pangunang kailangan

Kung nagkakaproblema sa pagkuha, paggawa, o pag-install sa mga pangunang kailangan (prerequisite), nais malaman ito ng tagapagpanatili ng Netpbm. Dahil ginagamit niya rin ito, matutulungan ka niya. Kapag may problema rin sa isang prerequisite package na hindi kayang ayusin ng mismong tagapagpanatili nito, posible na may isama sa Netpbm upang maayos ito.

Upang magawa at ma-install ang Netpbm, kailangan mo ng GNU Make at isang Perl interpreter. Makukuha mo ang GNU Make sa The GNU Project at Perl sa CPAN. Posible na na hindi na kumuha ng Perl sa pamamagitan ng paggawa ng ibang mga hakbang sa ibang sistema na mayroong Perl at ang paggawa sa ibang hakbang ng manu-mano. Walang praktikal na kapalit ang GNU Make.

Sa kabuuan, ang Netpbm package ay gumagamit ng halos kalahating dosenang external, libraries, pero di mo kinakailangan na iinstal ang mga ito ng magkakasunod-sunod upang magawa ang Netpmb. Ang bawat library ay ginagamit ng ibang Netpbm na programa, at kung wala kang ng library na ito, ang Netpbm ay awtomatikong lalaktawan ang mga parteng ito. Tingnan listahan ng prerequisite.

Ang pstopnm (ang pangimaheng kumbersyon ng Postscript papuntang PNM) ay nangangailangan ng Ghostscript (naka-install gamit ang pangalan na gs sa iyong command search path). At kailangan nito partikular na ang Ghostscript ay magawa na may kaugnay na PNM device drivers.

Halos lahat ng C compiler ay gumagana maliban sa Gcc 2.96.

Ang Netpbm ay nangangailanga ng 6 MiB ng disk space, hindi kasama ang pagdodokumentasyon. Ang dokumentasyon ay 2MiB, pero di mo ito kailangan i-install; maaari mo na lamang gamitin ang pangpublikong kopya.

Ang mga legalidad sa paggamit

Ang Netpbm ay naglalaman ng code na kontribusyon ng maraming autor at karamihan sa kanila ay may copyright na kahit sa kanilang isinulat na code, at ibang mga malalaking parte na kinuha dito. Lahat ng may-akda ay nagbigay sayo ng karapatan na gamitin at ipamahagi ang kanilang code ng hindi ito binabayaran basta may mga requirements kang susundin. Lahat ng pangpublikong lisesnya ay “open source” na mga lisensya na depinisyong ng SourceForge (isa itong kondisyon ng SourceForge sa pagpapabahagi ng code).

Maaaring kang makakita ng alok ng isang copyright na lisensya sa loob ng source code files. GPL, BSD, MIT, at BSD na mga lisensya ang iba sa mga nag-alok. Gumawa ng pagsisiyasat si Steve McIntyre ng source code noong 2001 na may layunin na malaman kung ano ang maaaring isama sa Debian at ibinuod ang kanyang nahanap sa file na copyright_summary sa source tree.

Siyempre, sa Netpbm katulad ng karamihan sa mga open source software, hindi ka makasisiguro kung sino ba talaga ang nagsulat ng code o kung ang mga lisensyang inaalok na nahanap mo ay galing talaga sa mga taong may hawak sa copyright. Maaaring may kumopya lamang ng code ng walang permiso at ibinigay ito sa Netpbm, na nangangahulugan na kapag kinopya mo pa ito, maaaring magkaroon ka ng problema sa may totoong may-ari ng copyright at magkautang ng pera dito. Gayunpaman, ang panganib ng ganitong pangyayari ay napakaliit dahil walang kontribusyon sa Netpbm ang gaanong mahalaga upang mag-abala pa ang may-ari ng copyright na ipaglaban pa ito.

Ang tagapagpanatili ng Netpbm ay hindi nakatanggap ng kahit anong garantiya na ang mga code ay lisensyado at hindi nagbibigay ng garantiya sa kahit na sino.

Maaaring may mga patents ensayado ng code ng Netpbm, na nangangahulugan na ang gumait ng code ay may pananagutan sa mga royalties sa may-ari ng patent. Ang mga kaalaman tungkol sa mga patent nakakakaapekto sa Netpbm ay nasa file ng patent_summary sa source tree.

Paggamit ng Netpbm sa isang Website

Maraming tao ang gumagamit sa Netpbm upang makagawa ng mga pang-grapikong gawain sa isang website. Mayroon silang CGI scripts na nagpapalabas sa Netpbm na programa upang maproseso ang mga imahe pang-display sa isang web page. Ang Gallery at 4Images ay dalawang website software packages na umaasa sa Netpbm para pagmamanipula ng grapika.

Ang pag-install ng Netpbm ay nangangailangan ng ibang kasanayan at system access kumpara sa pag-install ng karamihan sa mga software na pang web site. Kailangan mong makapag-compile ng C code para sa web server na machine at may pangunahing kaaalaman kung paano naiaayos ang mga files at ang mga programang tumatakbo sa isang web server. Ang pagsusuri ng mga di maiiwasang problema ay nangangailangan ng shell access sa isang web server.

Ang Netpbm ay isang simpleng graphics software kayang ma-supply ng kahit anong web hosting na mga serbisyo. Kung wala ito sa iyong web server, maaaring humiling sa system administrator upang maidagdag ito.

Kasikatan

Ang kasikatan ng Netpbm ay kadalasan na pangkasaysayan. Mayroong panahon kung saan ito’y isang pangunahing graphics processing package sa mundo, pero ito ang panahon kung saan ang mga kompyuter ay kadalasan na ginagamit lamang nga mga inhinyero at mga siyentipiko – mga taong kumportable sa pag-type ng shell commands at pagsusulat ng mga programa. Ito ang panahon kung saan ang mga graphical user interface ay mahihina at bibihira. Ngayon, iilan sa mga 300 programa ng Netpbm ay naging sikat, ngunit karamihan ay ginagamit kadalasan sa mga sobrang lumang mga programa at ng mga mas matatanda pang mga taga-programa. Mas madalas na gumamit ang isang tao ng Adobe Photoshop upang maputol ang isang imahe o ng Gimp kaysa ang gamitin ang pnmcrop ng Netpbm o i-convert ang GIF sa PNG gamit ang ImageMagick.

Isang rason sa pagkalaos ng Netpbm ay dahil ang pangunahing katangian nito nung bago pa ito ay ang abilidad nitong makapag-convert mula sa mga pormat panggrapiko. Lahat maliban sa walo ng 100 mga pormat ng Netpbm makikita na lamang sa museo ngayon.

Hindi ito nangangahulugan na hindi na ginagamit ang Netpbm. Para sa mga inhinyero na nakakapagpahalaga sa modular na disenyo, muling paggamit ng code, at paggawa ng mga bagay mula sa pinakasimula, ang Netpbm ay walang kapantay. Ang mga taong ito’y patuloy ang madalas na paggamit nito, at mayroong mga bagong bersyon na pinapalabas kada tatlong buwan.

Noong Hunyo ng 2012, isang Netpbm na developer at gumagamit nito na Akira F Urushibata ay gumawa ng pag-aaral sa Fedora na isang Linux-based na operating system at nalaman na 114 sa mga Netpbm na programa ay ginagamit ng kahit papaano sa kahit isang package ng Fedora. Kasama rito ang mga pang-convert para sa 34 na grapikong pormat.

Ang sampu sa pinakasikat (sa bilang ng mga package na gumagamit dito) na Netpbm programs sa Fedora ay, sa pagkakaayos ng pinakasikat:

  1. pnmtopng/pngtopnm (nagcoconvert papunta at mula sa PNG)
  2. pnmtops (nagcoconvert sa Postscript)
  3. ppmtogif/giftopnm (nagcoconvert papunta at mula sa GIF)
  4. pnmquant (binabawasan ang magkakaparehong mga kulay [Quantizes colors])
  5. pamscale (iniiskala ang mga imahe – pinalalaki o pinaliliit ang mga imahe)
  6. tifftopnm/pnmtotiff (nagcoconvert papunta at mula sa TIFF)
  7. jpegtopnm (nagcoconvert sa JFIF)
  8. ppmtopgm (nagcoconvert ng kulay sa grayscale)
  9. pamcut (nagpuputol ng imahe)
  10. bmptopnm/ppmtobmp (nagcoconvert papunta at mula sa BMP).

Ang sampu sa pinakasikat di kasama ang mga converter ay ang:

  1. pnmquant (binabawasan ang magkakaparehong mga kulay [Quantizes colors])
  2. pamscale (iniiskala ang mga imahe – pinalalaki o pinaliliit ang mga imahe)
  3. pamcut (nagpuputol ng imahe)
  4. pamfile (sinasabi ang dimensyon ng imahe)
  5. pnmcrop (tinatanggal ang gilid ng imahe)
  6. pamflip (binabaligtad ang imahe sa iba’t-ibang paraan)
  7. pnminvert (pinapalitang itim para sa puti)
  8. pnmrotate (iniikot ang imahe)
  9. ppmdist (dinadagdagan ang contrast)
  10. ppmnorm (dinadagdagan ang contrast)

Mahalang maalala na ang mismong pagdepende sa package ay nagpapakita ng mas kaunting paggamit sa Netpbm kaysa sa mga sinasabi ng mga numero. Itong pag-aaral na ito’y ginawa sa pamamagitan ng paghanap ng pangalan ng mga programa ng Netpbm sa file ng mga package.

Ang bilang ng mga download ay hindi posible dahil ang Netpbm ay binabahagi gamit ang isang Subversion checkout.

Kasaysayan

Ang Kasaysayan ng Netpbm ay unang nagsimula noong 1988. Ang Netpbm ay pinalitan ang malawakang ipinakalat na Pbmplus na package (huling nilabas noong Disyembre 10, 1991). Maraming pagbabago at mga dinagdag ang nagawa. Pagkatapos ilabas ang pinakabagong bersyon ng Pbmplus, maraming karagdagang filter ang nagsimulang kumalat sa net,na isang bagong pangyayari nung panahon na iyon. Ang layunin ng Netpbm ay ikolekta ang mga ito at pagsama-samahin ito sa iisang package, kaya ito nagkaroon ng pangalan na “Netpbm”. Ito’y ginawa ng iba’t-ibang tagaprograma sa buong mundo.

Para sa detalyadong code change history, tumingin sa change.html. Mula dito, malalaman mo kung isang problema ay naresolba mula noong bersyon kung saan mo ito nakita, at kung anong mga bagong features ang makikita sa bagong palabas kumpara sa kung anong meron ka sa kasalukuyan.

Source: http://netpbm.sourceforge.net

Na-update noong – 11 Mayo, 2018